Katip Bartleby Kitap Eleştirisi

Katip Bartleby Kitap Eleştirisi

  Yazıcı Bartleby, yazarın tanımladığına göre sakin görünüşlü, genç, gri gözlere sahip, sırtındaki solmuş ama derli toplu giysisiyle acınası bir saygınlık ve koyu bir umutsuzluk içinde olan bir adam. Yine yazara göre Katip, çok çalışkan ve efendi. Ne kadar soğuk görünse de çalışkan olması ve büronun sahibine baya yarar sağlaması,sahibi etkilemiş. Fakat daha sonraları sık sık kullandığı ‘’Yapmamayı tercih ederim. ’’tarzı cümleleri kullanmaya başlayınca ve en sonunda hiçbir şeyi yapmamayı tercih edince, Büro sahibi ve diğer sahipler ondan kurtulmak için ellerinden geleni yaptılar. En sonunda hapse atıldı ve bir süre sonra dayanamayıp can verdi.Ayrıca yazarın öğrenmiş ve bize de paylaşmış olduğu bilgiye göre Yazıcı Bartleby, eskiden bir sahipsiz mektuplar bürosunda çalışmıştı.Bu işten çıktıktan sonra da bu büroya gelmişti.Bartleby,sakin,sessiz,efendi tavrıyla sevilmiş fakat kendisinden istenilen görevleri yapmayınca nefret edilmiş ve Bartleby’den kurtulmaya çalışılmıştır.Bu karakterde bir dikkat çeken şey Büroda bulunduğu sürece orada kalıyor olmasıydı.Yazar,Katip Bartleby’nin özel yaşamı,ailesi ve kalacak yeri hakkında pek bir bilgiye sahip olmadığı için biz de bilgi edinemedik.Fakat düşündüğümüzde ailesi olsaydı ya da kalacak bir yeri olsaydı neden Büroda kalmayı tercih etsin ki ?Bartleby aslında hikayede geçtiği üzere kendisine verilen parayı asla almıyor,aynı şekilde muhafaza ediyordu.Paraları alsaydı belki bir evi ve ailesi olabilirdi.Bartleby’e bakacak olursak aslında o para değil;kendisine  ve özgür düşüncelerine saygı gösterilmesini istiyordu.Fakat umduğunu bulamadı.Bartleby’i sevmiyorlardı  çünkü sürekli reddediyordu.Bunun nedeni Bartleby’nin sahip olduğu ve oluşan sistemin karanlığından bir ışık olarak baş gösteren özgürlük ruhudur.Bu nedenle bu tür davranışlar sergilemekteydi.O zamanın Wall –Street’inde kapitalizmin hakim olduğunu Büro’daki sistemin işleyişinden dahi anlayabiliriz.Fakat Bartleby’nin tavrına bakacak olursak o kapitalizmi desteklemiyor,sistemin kölesi olmayı doğru bulmuyordu.Bartleby bu sitemini ve sistemden özgür bir ruh olmasını diğer kişilere kendi düşünce ve kendi seçimlerini yapabilme olarak aktarsa da diğerleri böyle bir insanla karşılaşmadıklarından bir çok kaba hitapla eleştirip,başlarından defetmek istediler.Peki o zaman Bartleby,kitapta özgürlüğün ve pasif direnişin sembolü ise neden öldü?Bartleby,sistemin kölesi olmaktansa özgür bir ruh olarak ölmeyi tercih etti.Bartleby’nin sisteme olan pasif direnişini gösterdiği bölüm öldüğü kısımdı.Ayrıca Bürodaki insanlar ne kadar sevmeselerde(çünkü işleri yürüse de özgür ruhundan dolayı rahatsız oluyorlar.) bir süre sonra Bartleby’den etkilenmişler ve o güne kadar hiç kullanmadıkları’’….tercih ederim.’’ Lafını kullanmışlardır.Bu da Büro’daki özgür ruhlu olan Bartleby’nin bir topluma,sisteme karşı bir kişi olarak bile etki edebileceğini gösteriyor.Bartleby aslında sahipsiz mektuplar bürosundaki mektuplara benziyor.Onlar gibi sahipleri bilinmiyor,belli bir gidecek yerleri yok,kimse tarafından sevilmiyor ve Bartleby gibi artık özgürler.Birde bu bu Büro’nun Bartleby üzerindeki etkisi şu olabilir.Mektupların içi dolu fakat dıştan soğuk,kötü ve yapayalnızlar.Bartleby’nin soğuk,sessiz ve donuk olmasını etkileyebilmesi muhtemel çünkü her halükarda bu kadar mektupla bir süre sonra Bartleby’nin değil herkesin ruhu soğur.Son olarak Katip Bartleby bizlere özgürlüğün değerini ve önemini bir alışılmadık karakter ile tanımlıyor.